Het overlevingsmechanisme

Oct 30, 20200 comments

Nooit was ik me er zo bewust van. Ons oeroude overlevingsmechanisme. Het mechanisme wat er voor zorgt dat we nog steeds keuzes maken, denkend dat die nodig zijn om te overleven. En dom genoeg zijn we eigenlijk dat onze hersenen die situaties van tegenwoordig eigenlijk niet kan onderscheiden van een werkelijk levensbedreigende situatie. Uh, wat?

Nou, het zit zo.

Vroeger, toen onze voorouderen nog in het wild rondtrokken over de wereld en de mannen onze reddende engelen waren door een hert neer te steken waar we dan vervolgens met de hele familie 26 weken van aten en de vrouwen nauwlettend in de gaten hielden dat er geen zwarte poema onze kinderen probeerden op te vreten, kun je zeggen dat het nodig was dat we snel reageerden op aankomend gevaar. Ons zenuwstelsel is hierop gebouwd. Niet alleen dat van mensen, ook dat van andere zoogdieren.

Als we (bijna) doodgaan is dit soms best praktisch. Denk aan de beer die je bespringt en je probeert op te vreten, een natuurlijke manier om hier op te reageren vanuit ons zenuwstelsel is ‘freeze’. “Doe of je dood bent.” Dit is biologisch gezien best handig, want zo’n beer vindt jou veel interessanter als je nog ‘vers’ bent. Als de beer denkt dat je al dood bent, heb je kans dat hij je niet zo interessant meer vind en je daar lekker laat liggen.

 Als je die beer vanuit de verte aan ziet komen dan activeert het iets minder heftige systeem (het sympathische systeem) dat zorgt voor je eerste reactie: vechten, vluchten of verstarren. Denk maar zo: ben je sterk genoeg, kun je misschien terugvechten. Je kunt ook hard wegrennen zodat ‘ie je niet te pakken krijgt, of je verstart in de hoop dat hij je niet ziet en vanzelf weggaat. Heb je dat van te voren voor het zeggen, welke van de drie jij gaat doen? Niet echt, je reageert automatisch, want normaal gezien kun je je niet echt voorbereiden op een beer in aantocht. Het is een natuurlijke reactie van je lichaam.

Ja, allemaal leuk dit, maar er zijn geen beren meer die loslopen en eigenlijk lopen we zelf ook niet veel los meer. (Iets met lockdowns en thuiswerken).

Maar waarom activeren deze systemen dan bij veel mensen nog regelmatig?

Deze stress voelen we namelijk ook als we bijvoorbeeld in een burn-out zitten. Complete lockdown van je eigen systeem. En wat dacht je van de dagelijkse stress die we ervaren als we fysiek of mentaal mishandeld worden? En zelfs al de stress die we dus opdoen op het werk of op school. Het is ons overlevingsmechanisme wat aan gaat.

Zijn die situaties levensbedreigend? Meestal (nog) niet, waarschijnlijk niet eens een beetje. Die opdracht die niet afkomt op je werk is meestal niet zó bedreigend. Oké, tenzij die opdracht een openhartoperatie is, maar uitzonderingen heb je altijd. Maar ons oude brein dat sinds de tijd van de Neanderthalers slechts 2% is veranderd, denkt dat wel! Dat maakt onze reactie op een huidige, relatief onbelangrijke situatie zeer heftig in ons lichaam en hoofd.

 Als je dat weet, kun je wel kijken naar mogelijkheden om dat gedrag van nu te veranderen. Hoe? Ik laat het je graag zien in een sessie!

esther@eqfit.nl voor meer info!